Tehir-i icra, diğer adıyla icranın geri bırakılması, borçlunun aleyhine başlatılan ilamlı icra takibini durdurmak amacıyla başvurduğu bir yoldur. Borçlu, tehiri icra talebiyle, kendisine karşı başlatılan icra işlemlerinin, takibin dayanağı olan mahkeme kararına karşı yaptığı itiraz sonuçlanıncaya kadar durdurulmasını istemektedir. İcra hukukunda son derece önemli bir yere sahip olan tehiri icra müessesi kanun yoluna başvurunun etkili olabilmesi ve borçlunun haksız bir şekilde zarara uğramasının önlenmesi amacıyla düzenlenmiştir.
1. Tehiri İcra Ne Demek?
Tehir-i icra, diğer adıyla icranın geri bırakılması, ilamlı icra takibinin geçici olarak durdurulmasını sağlayan bir hukuki kurumdur. Bu kurum, özellikle borçlunun aleyhine verilen bir mahkeme kararının henüz kesinleşmeden icra edilmesi halinde, borçlunun telafisi güç veya imkânsız zararlara uğramasını önlemeyi amaçlar.
Bir mahkeme kararı sonucunda aleyhine hüküm verilen borçlu, bu karara karşı istinaf veya temyiz gibi bir kanun yoluna başvurmuşsa dahi yine de karar kesinleşmeden icra takibine konu olabilir. İşte bu durumda, borçlu, mahkeme kararının üst mahkemece incelendiği süreçte icra işlemlerinin durdurulmasını talep etmek için tehir-i icra yoluna başvurabilir.
Tehir-i icra talebinin kabul edilebilmesi için, borçlunun genellikle teminat göstermesi gerekir. Bu teminat, alacaklının haklarının korunmasını sağlamak amacıyla getirilmiş bir güvencedir. Mahkeme, borçlunun talebini değerlendirirken, kararın icrasının devam etmesi halinde doğabilecek zararları ve alacaklının menfaatlerini birlikte göz önünde bulundurur.
Tehir-i icra kararı verilmesi halinde, ilamlı icra takibi geçici olarak durdurulur. Bu süre boyunca alacaklı, borçluya karşı cebri icra işlemleri (örneğin haciz, satış gibi) yapamaz. Ancak üst mahkeme, ilk derece mahkemesinin kararını onaylarsa veya tehir-i icra kararı kaldırılırsa, icra işlemleri kaldığı yerden devam eder.
2. Tehiri İcra Talebi
Tehiri icra talebi, borçlunun, aleyhine başlatılan ilamlı icra takibinin durdurulması amacıyla mahkemeye yaptığı resmî başvurudur. Bu talep, tehir-i icra kurumunun uygulanabilmesi için zorunlu bir adımdır ve borçlu tarafından kanuni süresi içinde, belirli şartların yerine getirilmesiyle yapılmalıdır.
Tehir-i icra talebinin temel amacı, borçlu aleyhine verilen mahkeme kararının henüz kesinleşmeden icra edilmesini önlemek ve bu yolla borçlunun telafisi güç zararlar yaşamasını engellemektir.
Tehir-i icra talebi, icra mahkemesine yapılır. Talebin kabul edilebilmesi için bazı hukuki şartların yerine getirilmesi gerekir. En başta, borçlu aleyhine verilen ilama karşı kanun yoluna başvurmuş olmalıdır; yani mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz dilekçesi verilmiş olmalıdır. Ayrıca mahkeme, talebi değerlendirirken alacaklının menfaatlerini korumak amacıyla, borçludan uygun bir teminat göstermesini isteyebilir. Bu teminat, çoğu zaman paraya çevrilebilir bir güvence niteliğindedir ve icra işlemlerinin haksız yere gecikmesi halinde alacaklının zarar görmesini önlemeyi amaçlar.
Tehir-i icra talebinin kabulü hâlinde, mahkeme icranın geri bırakılmasına karar verir ve bu kararla birlikte icra takibi geçici olarak durur. Bu süreçte, alacaklı tarafından haciz, satış veya tahsil işlemleri yapılamaz. Ancak üst mahkemenin incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararı onanır veya tehir-i icra kararı kaldırılırsa, icra işlemleri kaldığı yerden devam eder.
3. Tehiri İcra Teminat
Tehir-i icra teminatı, borçlunun icranın geri bırakılması (tehir-i icra) talebinde bulunurken, mahkeme tarafından belirlenen miktarda güvence göstermesi anlamına gelir. Bu teminat, tehir-i icra kurumunun en önemli unsurlarından biridir ve hem alacaklının haklarını korumak hem de borçlunun kötü niyetli davranışlarını önlemek amacıyla düzenlenmiştir. Borçlunun icra mahkemesine yapmış olduğu tehiri icra talebinin kabul edilebilmesi genellikle teminat göstermesine bağlıdır. Nitekim icra mahkemesi de borçlunun tehiri icra talebine kabul edebilmek için borçlunun belli bir miktar teminatı göstermesini talep edecektir.
Teminatın amacı, tehir-i icra kararının haksız çıkması veya borçlunun kanun yolundaki başvurusunun reddedilmesi halinde alacaklının uğrayabileceği muhtemel zararları güvence altına almaktır. Böylece, borçlunun başvurduğu bu hukuki imkân, alacaklı açısından zarara yol açmayacak şekilde dengelenmiş olur.
Teminatın türü, mahkeme tarafından takdir edilir. Bu teminat çoğunlukla para, banka teminat mektubu likit değerlerden oluşur. Mahkeme, olayın niteliğine, alacak miktarına ve borçlunun durumuna göre teminatın miktarını serbestçe belirleyebilir. Ancak tehiri icra teminat miktarı, alacaklının uğrayabileceği zararı karşılayacak düzeyde olması gerekir. Eğer borçlu teminat göstermezse, mahkeme kural olarak tehir-i icra talebini reddeder.
4. Mehil Vesikası Nedir?
Mehil vesikası, icra hukuku kapsamında, borçlunun aleyhine başlatılan ilamlı icra takibine karşı icranın geri bırakılması (tehir-i icra) talebinde bulunabilmesi ve alınacak tehir-i icra kararını icra dairesine sunabilmesi için icra dairesinden aldığı süre belgesidir.Aleyhine icra takibi başlatılan borçlu, bu takibi durdurmak istiyorsa öncelikle aleyhine verilen mahkeme kararına karşı tehir-i icra talepli istinaf veya temyiz başvurusu yapmalıdır. Ardından, borçlu bu başvurusunu gösteren derkenar yazısını (mahkemenin istinaf veya temyiz dilekçesinin verildiğini belirten yazı) alarak icra dairesine sunmalıdır.
Borçlu, bu aşamadan sonra icra dairesinden, icra mahkemesinden tehir-i icra kararı getirebilmek için belirli bir süre verilmesini talep eder. Bu süre belgesi, yani mehil vesikası, borçluya tehir-i icra kararını sunması için tanınan yasal sürenin başladığını gösterir.
Mehil vesikası düzenlendiğinde, borçlunun icra mahkemesinden tehir-i icra kararını alıp icra dairesine sunmasına kadar geçen sürede icra işlemleri geçici olarak durdurulur. Ancak, borçlu bu süre içinde tehir-i icra kararını icra dairesine sunmazsa veya icra mahkemesi tehir-i icra talebini reddederse, icra takibi kaldığı yerden devam eder.
Sonuç olarak, mehil vesikası, borçluya icranın geri bırakılması kararını getirebilmesi için geçici bir süre tanıyan ve bu süre boyunca icra işlemlerini durduran bir belgedir.
5. Tehiri İcra Kararı
Tehir-i icra kararı, icra hukukunda, ilamlı icra takibine konu edilen bir mahkeme kararının icra edilmesini geçici olarak durduran icra mahkemesi kararıdır. Bu karar, borçlunun aleyhine başlatılmış olan icra takibinin, dayanağını oluşturan mahkeme hükmüne karşı yaptığı kanun yoluna başvurunun (istinaf veya temyiz) sonuçlanmasına kadar icra işlemlerinin ertelenmesini sağlar. İcra mahkemesince tehiri icra kararı verilmesi ile borçlu hakkındaki cebri icra işlemleri durdurulur.
6. Tehiri İcra Süreci
İcranın geri bırakılması kararı verilebilmesi için gerekli tüm aşamaların eksiksiz şekilde yerine getirilmesi gerekir. Bu aşamalar, borçlunun yerel mahkeme kararına karşı icranın geri bırakılması talepli olarak itirazda bulunması, itirazına dair mahkemeden derkenar alarak icra dairesine sunulması, icra dairesinden mehil vesikası talep edilmesi ve icranın geri bırakılması kararına esas teşkil etmesi için icra dairesince icra dosyasının kapak hesabının yapılması, borçlu tarafından icra mahkemesinden tehiri icra talebinde bulunulması, icra kararı verilebilmesi için teminat gösterilmesi, icra mahkemesince tehiri icra kararı verilmesi, borçlunun bu kararı icra dairesine sunmasıdır.
6.1. Borçlunun yerel mahkeme kararına itirazda bulunması
Borçlu hakkında başlatılan icra takibini durdurmak için ilk önce aleyhine verilen mahkeme kararına karşı tehiri icra talepli istinaf yoluna gitmelidir.
6.2. Derkanar yazısının alınarak icra dairesine sunulması
Borçlu, icranın geri bırakılması talebiyle yerel mahkeme kararını istinaf ettiğini gösterir belgeyi mahkemeden alarak icra dairesine sunmalıdır.
6.3. Tehir-i icra kararına esas teşkil edecek şekilde dosyanın kapak hesabının yapılması
Borçlu icra mahkemesine başvururken karara esas teşkil etmesi için icra dosyasının güncel borcuna ilişkin kapak hesabı talebinde bulunmalıdır.
6.4. Teminat gösterilmesi
Borçlu, icranın geri bırakılması kararı verilebilmesi için gerekli bulunan teminatı, icra dairesinde hesaplattırarak, icra dairesine yatırmalıdır. Teminat miktarı dosyanın kapak hesabına üç aylık faiz eklenerek bulunan miktardır. Teminatın nakit olması halinde bu miktar icra dairesine ödenir. Buna karşın teminat banka teminat mektubu şeklinde de olabilir. Bu halde teminatın kabul edilebilmesi için mahkemenin onay vermesi gerekir. Mahkemenin onayı için icra dairesi dosyayı mahkemeye gönderir.
6.5. İcra dairesinden mehil vesikası talebinde bulunulması
Borçlu, hakkında başlatılan icranın geri bırakılması kararını icra mahkemesinden alıp icra dosyasına sunabilmek için icra dairesinden süre talebinde bulunmalıdır.
6.6. Tehiri icra kararı başvurusu
Borçlu icra dairesine, yerel mahkeme kararını tehiri icra talepli olarak istinaf ettiğini gösterir derkenar yazısını sunduktan ve mehil vesikasını aldıktan sonra icra kararı verilebilmesi için icra mahkemesine başvurmalıdır. İcra mahkemesi önceki işlemler eksiksiz şekilde yerine getirilmiş ise icranın geri bırakılması hakkında karar vermek için talebi inceleyecektir.
6.7. Tehiri icra kararının icra dairesine sunulması
İcra mahkemesince talebin kabul edilmesi halinde verilecek olan karar, borçlu tarafından icra dairesine sunulmalıdır.
7. Tehiri icra teminat miktarı
Tehir-i icra teminatı, borçlunun icranın geri bırakılması (tehir-i icra) talebinin kabul edilebilmesi için, mahkeme tarafından alacaklının menfaatini güvence altına almak amacıyla gösterilmesi istenen mali güvencedir. Teminat miktarı, tehir-i icra kararının uygulanması sürecinde alacaklının uğrayabileceği olası zararları karşılamak üzere belirlenir.
İcra ve İflas Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca, borçlunun istinaf veya temyiz yoluna başvurarak icranın geri bırakılmasını talep etmesi halinde mahkeme, bu talebi değerlendirirken kural olarak yeterli teminat gösterilmesini şart koşar. Teminatın amacı, tehir-i icra kararının haksız veya gereksiz şekilde icra işlemlerini geciktirmesinin önüne geçmek ve alacaklının mağduriyetini önlemektir.
Tehiri icra kararı verilebilmesi için borçlu tarafından yatırılması gerekilen teminat miktarı veya gösterilecek teminatın maddi karşılığı dosya borcunun tamamı ve işletilecek üç aylık faiz miktarıdır.
8. Tehiri İcra Kararında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tehiri icra kararı verilebilmesi için yetkili mahkeme, borçlu hakkında icra işlemlerinin başlatıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesidir. Görevli mahkeme ise icra mahkemesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
📌 Tehiri icra nedir?
⚖️ Borçlunun aleyhine başlatılan ilamlı icra takibinin, mahkeme kararına karşı yaptığı kanun yoluna başvuru sonuçlanana kadar geçici olarak durdurulmasıdır. Amaç, borçlunun telafisi güç zararlara uğramasını önlemektir.
📌 Tehiri icra talebini kim yapabilir?
⚖️ Borçlu, aleyhine verilmiş mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz başvurusunda bulunan kişi, icranın geri bırakılması için mahkemeye tehir-i icra talebinde bulunabilir.
📌 Tehiri icra kararını hangi mahkeme verir?
⚖️ Bu karar icra mahkemelerince verilir.
📌 Tehiri icra kararı alınmadan icra durur mu?
⚖️ Hayır. İcra işlemlerinin durdurulabilmesi için borçlunun tehiri icra kararını alması ve icra dairesine sunması gerekir.
📌 Mehil vesikası nedir?
⚖️ Mehil vesikası, borçlunun icranın geri bırakılması talebinde bulunabilmesi için icra dairesinden aldığı süre belgesidir. Bu belge, borçlunun tehir-i icra kararını alıp icra dairesine sunana kadar geçen süreyi kapsar ve bu sürede icra işlemleri geçici olarak durur.
📌 Tehir-i icra kararı verilmezse ne olur?
⚖️ Borçlu, mahkemeden tehir-i icra kararı almaz veya talebi reddedilirse, icra dairesi takip işlemlerine kaldığı yerden devam eder.
📌 Teminat göstermezsem tehir-i icra talebim kabul edilir mi?
⚖️ Genellikle teminat göstermeyen borçlunun tehir-i icra talebi mahkeme tarafından reddedilir. Ancak bazı istisnai durumlarda, özellikle kamu kurumları veya ekonomik olarak güçsüz borçlular için mahkeme teminatı aramayabilir.